Romanya Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi

Romanya mahkemelerince verilen kararlar Türkiye’de kendiliğinden icra edilemez. Bir kararın Türkiye’de cebrî icraya konu olabilmesi için, kural olarak Türk mahkemesinden tenfiz kararı alınması gerekir. Romanya ile Türkiye arasındaki adli yardımlaşma anlaşması, mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizi için sözleşmesel çerçeveyi sağlar; ancak kararın türü, kesinleşmesi, tebligat ve belge koşulları ayrıca değerlendirilir.

Türkiye–Romanya anlaşması ve yürürlük tarihi

Türkiye ile Romanya arasında farklı dönemlerde imzalanmış adli iş birliği metinleri vardır. Bu yazıda, 28 Eylül 2005’te imzalanan “Türkiye Cumhuriyeti ile Romanya Arasında Hukukî Konularda Adli Yardımlaşma Anlaşması” ele alınmaktadır. Anlaşmanın onaylanması 25 Ekim 2007 tarihli ve 5704 sayılı Kanunla uygun bulunmuş; Anlaşma 20 Haziran 2008’de yürürlüğe girmiştir. Anlaşma metni · Adalet Bakanlığı: yürürlük ve teminat bilgisi.

Anlaşmanın 1. maddesi, hukuki konularda mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizini kapsamına alır. 16. madde, hukuki konularda verilmiş mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizini; 19. madde ise başvuru belgelerini ve usulünü düzenler. Anlaşmanın 20. maddesine göre tenfiz usulünde talep edilen devletin hukuku uygulanır ve tenfiz mahkemesi kararın esasını yeniden incelemez.

Yargıtay: Bükreş tazminat ilamı tenfiz edildi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 13 Eylül 2022 tarihli, E. 2021/3957 ve K. 2022/5804 sayılı kararı, Romanya mahkeme ilamlarının tenfizi bakımından doğrudan bir örnektir. Dosya, Bükreş Medeni Bölümünün 5 Temmuz 2013 tarihli 5328 sayılı kararıyla hükmedilen 230.221,68 lei tazminatın tenfizine ilişkindir. Karar, Bükreş Temyiz Mahkemesinin 3 Temmuz 2014 tarihli kararıyla kesinleşmiştir.

Davalı, iki ülke arasında ticari anlaşma bulunmadığını ileri sürerek tenfize itiraz etmiştir. İlk derece mahkemesi MÖHUK m. 52, 53, 54 ve 58’deki koşulların gerçekleştiğini kabul etmiş; Yargıtay hükmü onamıştır. Bu dosyada “Romanya ile anlaşma yoktur” savunması tenfiz engeli olarak kabul edilmemiştir. Yargıtay 11. HD, 13.9.2022, E. 2021/3957, K. 2022/5804.

Tenfiz için kararın mahkeme ilamı olması gerekir

MÖHUK m. 50/1, tenfizi yabancı mahkeme ilamına bağlar. Yabancı bir icra memurluğunun yetki belgesi veya benzeri bir icra evrakı, tek başına mahkeme ilamı yerine geçmez. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi, Köstence icra makamınca düzenlenen yetki belgesinin mahkeme kararı niteliğinde olmadığı gerekçesiyle tenfiz talebini reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin E. 2022/6989, K. 2023/6452 sayılı kararındaki bozma başka bir usul konusuna ilişkindir; belgenin ilam olmadığı yönündeki değerlendirmeyi ortadan kaldırmaz. Karar metni.

Kesinleşme, tebligat ve gerekli belgeler

Anlaşmanın 19. maddesi uyarınca başvuruya, kararın kesinleşmiş ve icra kuvvetini haiz olduğunu gösteren şerhli, aslına uygunluğu onaylanmış karar örneği eklenmelidir. Karar gıyapta verilmişse, ilgili tarafın usulüne uygun çağrıldığını gösteren belgeler de sunulur. Başvuru ve belgeler, talep edilen devletin dilinde veya İngilizce onaylı çeviriyle hazırlanmalıdır. MÖHUK m. 53’teki belge koşulları da başvuruda dikkate alınmalıdır.

Tebligat ve kesinleşme, karşılıklılıktan bağımsız olarak dosyanın sonucunu etkileyebilir. İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi 21 Eylül 2023 tarihli, E. 2023/1689 ve K. 2023/1380 sayılı kararında Bükreş’te görülen ticari alacağa ilişkin ilamı değerlendirirken tebligatın ve kesinleşmenin ispatını incelemiştir. Somut olayda Türkiye’nin 1965 Lahey Tebligat Sözleşmesi’nin 10. maddesine koyduğu çekince gözetilmiş ve adi posta yoluyla yapılan tebligata dayanılarak kesinleşme kabul edilmemiştir. İstanbul BAM 12. HD, 21.9.2023, E. 2023/1689, K. 2023/1380.

Teminat muafiyeti ve hakem kararları

Anlaşmanın 13. maddesi, taraf devlet vatandaşlarının diğer tarafın adli makamları önündeki işlemlerinde yalnızca yabancı olmaları veya o ülkede ikametgâhlarının bulunmaması nedeniyle teminat akçesi (cautio judicatum solvi) yatırmaya zorlanamayacağını düzenler. Bu muafiyet, harçlardan genel bir muafiyet anlamına gelmez.

Yabancı hakem kararları mahkeme ilamlarından farklı bir rejime tabidir. Romanya’da verilmiş bir hakem kararının Türkiye’de tenfizi New York Sözleşmesi ve MÖHUK m. 60–63 çerçevesinde incelenir; MÖHUK m. 54’teki mahkeme ilamı tenfiziyle karıştırılmamalıdır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 6 Ekim 2025 tarihli kararı, Romanya hakem kararının tenfizinde New York Sözleşmesi yanında Anlaşmanın 13. maddesindeki teminat muafiyetini ele almıştır. Yargıtay 11. HD, 6.10.2025, E. 2025/1684, K. 2025/5964.

Sonuç

Romanya mahkemelerinin kararları, ilgili anlaşma ve MÖHUK hükümleri uyarınca Türkiye’de tanınabilir ve tenfiz edilebilir. Yargıtay’ın Bükreş tazminat ilamına ilişkin kararı, karşılıklılık itirazının tek başına tenfizi engellemediğini gösterir. Başvurunun başarısı için ise kararın mahkeme ilamı olması, Romanya hukukuna göre kesinleşmesi, gerekli belgelerin sunulması ve tebligatın usulüne uygunluğunun ortaya konulması gerekir.